istanbul’un taksisi…

27/02/2011 § Yorum bırakın

Karsan’ın New York taksi ihalesinde finale kalması, bugün Avrupa’nın önde gelen araba üreticilerinden olmasına rağmen bir türlü yerli markasını yaratamamış ve Devrim arabalarının acı hatırasını da henüz zihninden atamayan güzel ülkemi fazlasıyla sevindirdi. Karsan’a ilk elden teşekkürümüzü edelim. New York en başta Taxi DriverScrooged ve daha bir çok filmden hatırlayabileceği-miz Checker‘ları ile ünlüydü.  Daha sonra şimdiki Ford Crown Victoria‘lar kullanılmaya başlandı. Üçüncüsü Karsan olursa, gerçekten sevineceğiz.

Karsan'ın finalist aracı

Özel üretilmiş tek tip taksileri, ben hep korsan taksi sorununa bir çözüm olarak düşünürdüm. Ancak New York ihalesinde şartnameye araçların çevreye duyarlı veya engellilerin kullanımına uygun olması gibi şartlar koyulması, bu işin pekala bir çok amaca hizmet edebileceğini gösteriyor.

Ancak benim her zaman olduğu gibi pratik olmaktan öte estetik endişelerim var… Bu mesele eninde sonunda İstanbul’a da gelecek. Peki İstanbul’un taksisi nasıl olmalı?

NY ihalesinde yer almayan VW Milano

Karsan’ın aracı, tartışmasız bir şekilde diğer finalistler Ford ve Nissan’ın araçlarından güzel. Tasarım bakımından Karsan’a rakip olabilecek tek araç, NY ihalesinde yer almayan Volkswagen Milano. VW aynı aracın siyahını Londra’ya, beyazını Berlin’e düşünüyor. Fakat  bizce ne Karsan ne VW, İstanbul için yeterli değil.

İstanbul’un taksisi mutlaka şehrin modern bir simgesi olmaya yönelik olarak tasarlanmalı. Londra’nın iki katlı kırmızı otobüsleri ya da eski black cab‘leri gibi… Şekil ve renk konusunu ayrı ayrı ele alalım.

Uygulama I

Şeklen Checker’ların ve 1950’lerin Amerikan arabalarının havası tabii ki başkadır. Şahsen halen Havana’da kullanımda görebileceğimiz Chevrolet Bel Air yahut Buick ve hatta Plymouth tarzı bir taksiyi tercih ederdim. Şeklen bunlardan ilham alınarak modern bir araç yaratılabilir mi bilmiyorum. Fakat görünüşe göre yeni taksiler artık sedan olmayacak, çünkü ihaledeki araçların hepsi mini van… Van da olsa araçların İstanbul’a has bir çizgisi olmalı… Bunun tasarımını yapmak tabii ki bizim boyumuzu aşıyor.

Renklere gelirsek… Mutlaka sarı taksiden vazgeçilmeli ve bize ait renkler bulunmalı… Keza, dünyada bir çok takside görülebilecek “damalı” şerit klişesi de kullanılmamalı…

Uygulama II

Halihazırda İstanbul’un en önemli modern simgesi, bir ara ne yazık ki seferden kaldırılmaları düşünülen ve çok şükür bu ayıptan dönülen, şehir hatları vapurlarıdır. İçlerinde Paşabahçe gibi estetik harikaları olduğu gibi, Fahri Korutürk gibi pruvası uzun, kıç tarafı küt olmakla biraz tuhaf -fakat gene de güzel- olanları da vardır. Şekil kısmı bir yana, bütün vapurların ortak güzelliği o harika renkler ve her vapurun bacasında yer alan Denizcilik İşletmeleri’nden yadigar çifte çıpalı kırmızı armadır. Bizce bu renkler bir ilham kaynağı olabilir. Keza, yine modern birer simge olan Tünel ve Taksim Tramvayı’nın ve İETT’nin renkleri de ikinci bir hareket noktası olarak kabul edilebilir. Üçüncü bir ihtimal de bütün dünya dillerindeki adını milletimizden alan Türk mavisi turkuazı kullanmaktır.

Uygulama III

Yalnızca akıl yürütmek adına Karsan’ın aracına üç giydirme yaptık. Photoshop uygulamaları için sevgili kardeşim Afşin‘e çok teşekkürler…

De gustibus non est disputandum.

Meraklısına notlar:

Amerikalının taxi veya cab demesi, “taxicab” den gelir.  Bu da “taximeter cabriolet” in kısaltılmışı…  Tax (vergi) kelimesinin de kökü olan Latince “taxare“, yaklaşık olarak ücretlendirme, sorumluluk yükleme demek. Cabriolet ise Fransızcadan geliyor; bir tür at arabasının adı…

“Sarı taksi” fenomeni Şikago’da başlıyor. John Hertz’in 1910’da kurduğu Yellow Cab Company’nin taksileri şirketin adından da anlaşılacağı üzere sarı. (Bkz. resim) Oradan New York’a, NY’dan da dünyanın diğer yerlerine geçiyor. Ancak dünyanın bir çok şehrinde her renkten taksiler var. Madrid’te beyaz, Hong Kong’ta kırmızı vs…

“Damalı” şeritler ise  New Yorklu Checker Motors Corporation‘ın adından (checkers=dama) ve logosundan geliyor. İlk kez NY’un Checker taksilerinde görülen bu şeritler daha sonra diğer şehirlerce taklit edilmiştir. Uzun lafın kısası, NY’a ait sarı taksi\damalı şerit yerine milli bir tasarıma geçilmeli…

En son New York’a “Yeni York” demeye karar vermiştim, gene nasip olmadı. İspanyol bir arkadaşım, bizim New Zealand’a Yeni Zelanda derken; York şehrinin yenisine New York dememizle çok dalga geçmişti. Onlar “yeni” kısmını kendi dillerine çevirerek Nueva York diyor. Haklı mı, haklı…

Reklamlar

Tagged: , , ,

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

What’s this?

You are currently reading istanbul’un taksisi… at Aykvt Alp Kapvsvzoğlv.

meta

%d blogcu bunu beğendi: